Wandel mee met Arriva | Uithuizermeeden
Trein vol
verhalen

Wandel mee met Arriva | Uithuizermeeden

Terug naar overzicht

Ben je er klaar voor? Het is tijd om kennis te maken met het prachtige Groninger Hogeland! Wandel langs dijken en wierden, middeleeuwse kerken en chique borgen, glinsterende watertjes en akkers van dikke klei. De plekken op de route zijn stuk voor stuk typisch Gronings. Ze vertellen iets over de geschiedenis, de cultuur en het landschap van het Hogeland. Gooi een flesje water en een broodje in je rugzak, trek de wandelschoenen aan en houd deze route bij de hand. Veel plezier!

Je wandeltocht begint bij Uithuizermeeden

Stap uit op station Uithuizermeeden en maak een mooie wandeltocht van 11 kilometer. Kijk op de kaart voor de route of loop de tocht via de wandelknooppunten: 25, 43, 68, 93, 27, 28, 26, 21, 52, 53, 54, 67, 66, 25. Liever een kortere route van 9 kilometer? Volg dan de knooppunten 25, 43, 68, 93, 27, 28, 54, 67, 66, 25.

Hieronder vertellen we je alles over de mooie punten die je onderweg tegenkomt.

A. Paapstil

Paapstil is een klein gehucht tussen Uithuizermeeden en Oldenzijl. De naam verwijst naar de ‘til’ (brug) over de Meedstermaar. Lang geleden zou er iemand bij de brug hebben gewoond die het katholieke geloof aanhing. Dat viel op in dit overwegend protestantse gebied. ‘Paap’ is een scheldwoord voor iemand van het katholieke geloof. De brug bestaat dus al heel lang. In 1878 werd de oude brug vervangen door een draaibrug. Ruim een halve eeuw later maakte die weer plaats voor de huidige brug.

B. Nicolaaskerk

Groningen kent een weelde aan middeleeuwse kerken. Robuuste bouwwerken van rode baksteen, waarin je je even terug in de tijd waant. De dertiende-eeuwse Nicolaaskerk in Oldenzijl is een prachtig voorbeeld van de middeleeuwse siermetselkunst in Groningen. De kerk ligt op een wierde, een door mensen opgeworpen heuveltje, zodat de kerkgangers droge voeten konden houden. Oldenzijl lag vroeger namelijk aan zee. Het is dan ook geen wonder dat de kerk gewijd is aan St. Nicolaas –beschermheilige van zeevarenden. De kerk is vaak geopend: ga gerust naar binnen. Bewonder de achttiende-eeuwse herenbank met daarop de wapens van machtige families, of bestudeer de rijkversierde preekstoel. Tuur omhoog naar de beschilderde balken of speur de vloer af naar de donkere grafzerken – sommige zijn ruim 400 jaar oud.

C. Boerderij Iturea

De Iturea boerderij aan het einde van het Baalkjepad, vlak voor het karakteristieke bruggetje over de Meedstermaar, draagt de naam ‘Iturea’. Deze boerderij heeft een bijzondere band met de Nicolaaskerk van Oldenzijl. In katholieke tijden verlichtte een zogenaamde godslamp het sacramentshuisje in de kerk. Die lamp brandde altijd. De lampolie werd betaald uit de huuropbrengst van een stuk land dat de kerk verhuurde aan de eigenaren van de boerderij Iturea. Ook na de reformatie en het verdwijnen van de godslamp, bleef het lampengeld geïnd geworden – tot op de dag van vandaag. Het jaarlijkse bedrag is al die eeuwen niet veranderd. Dat betekent dat de bewoners van Iturea maar liefst een euro per jaar aan lampengeld dienen te betalen.

D. Meedstermaar

Als je hier ruim duizend jaar geleden zou hebben gewandeld, dan zou je een kwelderlandschap met klei- en zandplaten, prielen en geulen hebben gezien. Oldenzijl, ooit een kustplaatsje, ligt niet voor niets aan een oude dijk. De sloot waar je nu langs loopt is een overblijfsel uit die tijd: de Meedstermaar was ooit een waddenpriel die door bedijking binnendijks kwam te liggen. In de late middeleeuwen werden er verbindingen met andere maren (waterlopen) gegraven. Dat zorgde voor een bloeiende scheepvaart. In de negentiende eeuw voeren er nog flink wat schepen door de Meedstermaar, maar vandaag de dag wordt het watertje enkel nog gebruikt voor de recreatievaart.

E. Menkemaborg

Groningen heeft geen kastelen, maar borgen. Dit zijn statige landhuizen die vroeger bewoond werden door chique jonkers. Van de honderd borgen die ooit in Groningen te vinden waren, zijn er nog maar zestien over. Een aantal daarvan is open voor publiek. De schitterende Menkemaborg is daar één van. Deze veertiende-eeuwse borg is van oorsprong een verdedigbaar ‘steenhuis’ dat in de loop van de eeuwen is veranderd tot het huidige barokke bouwwerk. Het volledig ingerichte huis geeft een beeld van het leven en wonen op een Groninger borg in de achttiende eeuw. Buiten de grachten van Menkemaborg kun je door de prachtige tuinen dwalen. Ontdek bijvoorbeeld de achttiende-eeuwse Hollandse tuin met zonnewijzer, de boomgaard met oude fruitrassen, de keukentuin met allerlei groenten en kruiden, het doolhof en de beroemde rozentunnel die in juli in volle bloei staat.

F. Dingvonder

Lange tijd vormde de Dingsloot de grens tussen de kerspelen van Uithuizen en Uithuizermeeden. Over het water lag de ‘Dingvonder’: een smalle brug. Het woord ‘dingen’ verwijst naar een gerechtsplaats – en dat is geen toeval. Ieder jaar op Hemelvaartsdag werd hier de nieuwe rechter van het gebied in zijn ambt bevestigd. Dat gebeurde van de veertiende tot de achttiende eeuw. De rechters in kwestie waren de rijkste mannen uit de omgeving. Het was namelijk zo dat alleen eigenaren van edele heerden uit de omgeving recht mochten spreken. Bij de Dingvonder ging dat recht ieder jaar over naar de eigenaar van een andere edele heerd. Het monument aan het Dingvonderpad, dat bekend staat als “De keien van Vreugdenhil”, herinnert aan de historische waarde van deze plek.

G. Mariakerk

Opvallend is de achttiende-eeuwse kerktoren van de Mariakerk in Uithuizermeeden zeker: het bouwwerk heeft meer weg van het Disney-kasteel dan van de andere middeleeuwse kerkjes op het Groninger Hogeland. Dit is het werk van de Groninger stadsbouwmeester Allert Meijer, die onder meer der Aa-kerk in de stad Groningen ontwierp. Meijer drukte zijn stempel eveneens op het interieur van de Mariakerk: zo zijn ook de herenbanken, het doophek en de preekstoel van zijn hand. Neem je een kijkje in de kerk? Let dan vooral op de panelen van de prachtig versierde preekstoel met houtsnijwerk van kunstenaar Jan de Rijk, en op het zestiende-eeuwse grafmonument van borgbewoner Rodolf Huinga. Het orgel in de kerk van Uithuizermeeden is naar een ontwerp van de bekende orgelbouwer Albertus Antoni Hinsz. Wist je dat Groninger kerken voor orgelliefhebbers een regelrecht walhalla vormen?

H. Rensumaborg

In 1379 wordt er voor het eerst gerept over de Rensumaborg. Bij het landgoed hoorde ooit heel veel land, inclusief dijken en kwelders, omliggende boerderijen en zelfs een eendenkooi met kooikershuis. Daarnaast verkreeg de eigenaar ook allerlei ‘heerlijke rechten’, waardoor hij een belangrijke rol speelde in het lokale bestuur. Bovendien mocht hij op zijn eigen herenbank zitten in de Mariakerk. Vandaag de dag is de borg zelf niet opengesteld voor publiek, maar het prachtige omliggende landschapspark wél. In de zomer struin je langs de met fluitenkruid omzoomde boomsingels en door de bloesemrijke boomgaard. Bij de kinderboerderij scharrelen kippen, konijnen, herten, geiten, pauwen en tal van andere dieren vreedzaam door elkaar. Vooral de tuinkoepel mag je niet missen: daar word je getrakteerd op een schitterend uitzicht over de omgeving.

Foto’s en tekst Sanne Meijer